Soms, als je je even niet zo lekker voelt, realiseer je je niet meteen wat er aan de hand is. Misschien merk je een vreemd gevoel in je mond op, of merk je dat eten slikken net iets meer moeite kost dan normaal. Je bent niet de enige die dit overkomt. Wat je ervaart, kan wijzen op spruw, ook wel orale candidiasis genoemd. Hoewel we het vaak associëren met baby’s, komt deze schimmelinfectie zeker ook bij volwassenen voor. Het is belangrijk om de signalen te herkennen, want tijdige herkenning helpt je snel weer op de been.
Wat is spruw bij volwassenen eigenlijk?
Spruw ontstaat door een overgroei van de gist Candida albicans. Deze gist leeft van nature in kleine hoeveelheden in je mond en darmen; dat is normaal. Maar wanneer de balans in je mondflora verstoord raakt, krijgt Candida de kans om te veel te worden. Het is dan een infectie die je mond en soms ook je keel beïnvloedt. Het voelt vaak ongemakkelijk en soms zelfs pijnlijk aan. Je wilt natuurlijk weten wat je nu precies kunt verwachten.
De meest voorkomende symptomen van orale spruw
De symptomen van spruw bij volwassenen zijn vaak duidelijk te herkennen als je weet waar je op moet letten. Het begint subtiel, maar kan na verloop van tijd vervelender worden. Hieronder beschrijf ik de typische uitingen van deze schimmelinfectie.
Witte plekken in de mond
Dit is vaak het meest in het oog springende teken van spruw. Je ziet crèmewitte, soms wat gelige vlekjes of beslag. Deze plekken zitten meestal op je tong, het binnenoek van je wangen, of soms op je gehemelte. Deze witte aanslag veeg je er niet zomaar af. Als je het probeert weg te vegen, zie je eronder vaak een rode, soms licht bloedende plek. Dit is een belangrijk kenmerk dat helpt bij de diagnose van spruw symptomen volwassenen.
Veranderde smaak en mondgevoel
Veel mensen met spruw ervaren een vreemd gevoel in hun mond. Het kan voelen alsof er watten in je mond zitten. Daarnaast verandert de smaak vaak. Eten en drinken lijken minder lekker te smaken, of je proeft juist een metaalachtige of onaangename smaak. Je merkt misschien dat je minder zin hebt in je favoriete maaltijden.
Pijn en een branderig gevoel
Pijn is een veelvoorkomende klacht. Dit branderige of pijnlijke gevoel is niet altijd constant aanwezig, maar wordt vaak erger bij het eten of drinken van zure of pittige dingen. Vooral slikken kan pijnlijk worden als de infectie zich uitbreidt naar de keel. Dit wordt ook wel keelspruw genoemd en kan zorgen voor keelpijn bij volwassenen.
Droge mond en kloofjes
Soms gaat spruw gepaard met een erg droge mond. Je speekselproductie lijkt minder te zijn. Je kunt ook last krijgen van roodheid en kloofjes in de mondhoeken. Dit fenomeen staat bekend als angulaire cheilitis. Het is dan lastig om je mond wijd open te doen zonder dat het pijn doet.
Wanneer moet je opletten? Risicofactoren
Je vraagt je wellicht af waarom jij nu juist last hebt van deze overgroei. Er zijn verschillende situaties die de kans op het ontwikkelen van orale candidiasis vergroten. Als je een van deze situaties herkent, is de kans groter dat je de kenmerken van spruw opmerkt.
De belangrijkste aanleidingen voor de overgroei zijn:
- Het gebruik van bepaalde medicijnen, zoals antibiotica of corticosteroïden (vooral inhalatoren voor astma).
- Een verminderde weerstand, bijvoorbeeld door ziekte, stress of een tekort aan voedingsstoffen.
- Het dragen van slecht passend kunstgebit, wat een broedplaats voor schimmels vormt.
- Bepaalde medische aandoeningen, zoals diabetes of HIV.
Als je een medicijn gebruikt dat je mondflora beïnvloedt, wees dan extra alert op mondklachten door schimmel.
Spruw en het slikken: een verdere uitbreiding
Soms blijft de witte aanslag niet alleen in je mond. Wanneer de infectie zich verder naar beneden verspreidt, kun je symptomen in je slokdarm ervaren. Dit uit zich in pijn bij het slikken, een gevoel dat er iets blijft steken achter je borstbeen, en soms zelfs maagklachten. Als je merkt dat het slikken echt moeite kost, is het zaak om snel een arts te raadplegen. Dit zijn de tekenen van een slokdarmcandidiasis, een serieuze uitbreiding van de mondinfectie.
Wat zijn de volgende stappen als je symptomen herkent?
Je hebt de tekenen herkend, en nu? Het is belangrijk om actie te ondernemen. Zelf proberen te “genezen” met huismiddeltjes werkt vaak onvoldoende tegen een daadwerkelijke schimmelinfectie. De sleutel is een juiste diagnose en gerichte behandeling, en deze symptomen van candida in de mond te herkennen en aanpakken is daarin cruciaal.
Neem contact op met je huisarts als je:
- Witte plekken ziet die er na een paar dagen niet uitzien alsof ze weggaan.
- Veel pijn ervaart bij het eten of slikken.
- Vermoeid bent en deze mondklachten ervaart, want dit kan wijzen op een onderliggende oorzaak.
De arts zal de witte plekken bekijken en kan vaststellen of het echt om spruw gaat. Voor de behandeling van spruw bij volwassenen gebruikt men meestal antischimmelmedicatie. Dit middel doodt de overactieve gist effectief. Als je bijvoorbeeld een inhalator gebruikt, zal je arts ook adviseren hoe je het gebruik daarvan kunt aanpassen om herhaling te voorkomen.
Preventie na de behandeling
Als de behandeling aanslaat en je bent van de infectie af, wil je natuurlijk voorkomen dat het terugkomt. Goede mondhygiëne speelt een cruciale rol. Poets je tanden twee keer per dag grondig. Als je een kunstgebit draagt, is het essentieel om dit dagelijks schoon te maken en, indien mogelijk, ’s nachts uit te doen zodat je mondflora de kans krijgt te herstellen. Let ook op je voeding. Een gezond dieet ondersteunt je algehele immuunsysteem, waardoor je lichaam beter in staat is om de schimmel onder controle te houden.
Veelgestelde vragen over spruw bij volwassenen
Is orale spruw besmettelijk voor mijn partner?
Spruw is technisch gezien niet zozeer besmettelijk als een verkoudheid. De gistcellen kunnen wel overgedragen worden bij intiem contact, zoals kussen. Echter, bij gezonde volwassenen met een goed functionerend immuunsysteem leidt deze overdracht zelden tot een infectie. Het is vooral een probleem bij mensen met een verzwakte afweer.
Kan ik doorgaan met sporten als ik spruw heb?
Als de symptomen mild zijn en je je verder fit voelt, kun je meestal doorgaan met lichte activiteiten. Merk je echter dat slikken pijnlijk is of voel je je erg lusteloos, dan is rustiger aan doen verstandig. Je lichaam geeft vaak zelf aan hoe ver je kunt gaan.
Hoe lang duurt het voordat de witte plekken verdwijnen na start van de behandeling?
Met de juiste antischimmelmedicatie zie je vaak al binnen enkele dagen verbetering. Het volledig verdwijnen van de witte plekken en het herstel van de normale mondflora duurt meestal één tot twee weken. Volg altijd het kuuradvies van je arts nauwkeurig op, ook als de klachten eerder weg zijn.
Een veelvoorkomende en vaak ongemakkelijke aandoening is de schimmelinfectie in de keel. Het herkennen van de symptomen en oorzaken van een keel schimmelinfectie is de eerste stap naar een effectieve behandeling.
