Je huid, jouw meest zichtbare orgaan, vertelt een verhaal. Soms is dat een verhaal van rust en zachtheid, maar regelmatig fluistert het over jeuk, roodheid en een oncomfortabele droogte. Dit is waar eczeem in beeld komt. Misschien herken je het zelf, of ken je iemand die worstelt met deze hardnekkige huidaandoening. Het zoeken naar de oorzaak van eczeem is vaak een lange en soms frustrerende reis. Eén van de vragen die dan vaak opduikt, bijna als een hardnekkig gerucht, is: ‘Is eczeem eigenlijk een schimmel?’ Om zeker te zijn van de diagnose, is het belangrijk om eczeem en schimmel van elkaar te onderscheiden.
De mythe en de realiteit rond eczeem
Het idee dat eczeem een schimmel zou zijn, leeft hardnekkig voort in veel gesprekken. Waar komt dit vandaan? De huid is een ecosysteem. Er leven bacteriën, gisten en schimmels op onze huid, en dat is normaal. Wanneer de huidbarrière verstoord is, zoals bij eczeem, krijgen deze micro-organismen soms de kans om te floreren. Dit kan leiden tot secundaire infecties. Maar is de primaire oorzaak van eczeem dan die schimmelgroei?
Laten we hier heel duidelijk in zijn: de overgrote meerderheid van de eczeemgevallen, met name atopische dermatitis, is geen primaire schimmelinfectie. Eczeem is primair een complexe ontstekingsziekte van de huid. Het draait om een combinatie van factoren die samenwerken.
De ware aard van eczeem
Eczeem, of dermatitis, is een paraplubegrip voor verschillende huidaandoeningen. Atopische dermatitis is de meest voorkomende vorm. Hierbij speelt de genetica een grote rol. Jouw huid mist bepaalde eiwitten, zoals filaggrine. Dit eiwit helpt de huidbarrière sterk en veerkrachtig te houden. Zonder voldoende van dit eiwit, wordt jouw huid poreus.
Denk aan je huid als een muur. Bij eczeem is de mortel tussen de stenen (de huidcellen) zwak. Hierdoor:
- Verlies je makkelijker vocht. Jouw huid droogt uit.
- Dringen irriterende stoffen en allergenen makkelijker binnen.
- Zijn invloeden van buitenaf, zoals bacteriën, sneller een probleem.
Dit maakt de huid gevoelig voor irritatie, allergische reacties en ontstekingen. Dat is de kern van eczeem.
Wanneer spelen schimmels een rol bij eczeemklachten?
Hoewel eczeem zelf geen schimmel is, kan de aanwezigheid van schimmels het leven met chronisch eczeem wel een stuk lastiger maken. Dit is waar de verwarring vaak ontstaat. Een beschadigde huid is een makkelijke toegangspoort.
De bacteriële en schimmelovergroei
Op een gezonde huid leven vaak kleine hoeveelheden van de gist Malassezia. Bij mensen met eczeem, vooral op de gezichts- of rompgebieden, kan deze gist soms overwoekeren. Dit fenomeen wordt Malassezia folliculitis genoemd, wat soms verward wordt met seborroïsch eczeem. Het is belangrijk te weten dat dit een secundaire infectie is; de gist profiteert van de ontstoken, verzwakte huid.
Hetzelfde geldt voor bacteriën, met name Staphylococcus aureus. Deze bacterie komt vaak voor bij mensen met atopische dermatitis. De bacteriën gedijen goed op de geïrriteerde huid en kunnen ontstekingen verergeren. Sommige mensen ervaren hierdoor meer roodheid en vochtige, geïnfecteerde plekken. Het behandelen van deze bacteriële of schimmelovergroei helpt de symptomen te verminderen, maar het pakt de onderliggende oorzaak van het eczeem niet aan.
VIDEO: Ringworm? Schimmel? Zwemmerseczeem? Behandel het zelf!
Het verschil tussen mycose en eczeem
Het is cruciaal om het onderscheid te maken tussen een pure schimmelinfectie (mycose) en eczeem.
- Schimmelinfectie (ringworm of tinea): Dit wordt veroorzaakt door een actieve, invasieve schimmel. Het heeft vaak duidelijke, scherp afgegrensde, jeukende randen en is besmettelijk. Dit is een infectie die je met antischimmelmiddelen direct aanpakt.
- Eczeem (dermatitis): Dit is een ontstekingsreactie van jouw eigen immuunsysteem en huidbarrière. Het ziet er vaak vlekkerig, droog en schilferig uit, en het kan op veel verschillende plekken op je lichaam voorkomen.
Zelfs als jouw arts een antischimmelcrème voorschrijft, is dat vaak om een mogelijke secundaire overgroei aan te pakken, niet omdat de hele oorzaak van jouw jeukende huiduitslag een schimmel is.
Oorzaken die je wél kunt aanpakken
Nu we duidelijk hebben dat je eczeem niet simpelweg als een schimmel kunt bestempelen, richten we de blik op de echte drijvende krachten achter jouw eczeem. Het aanpakken van deze elementen biedt vaak de meest duurzame verlichting.
Versterken van de huidbarrière
Jouw huid mist vocht en lipiden (vetten) om de barrière dicht te houden. Dit is jouw belangrijkste taak: de muur herstellen. Dit doe je door consequent te smeren met emollients. Deze crèmes en zalven, rijk aan vetten, bootsen de natuurlijke oliën van je huid na. Ze helpen vocht vast te houden en beschermen tegen indringers. Het regelmatig aanbrengen van een verzorgende crème voor eczeemhuid is geen luxe; het is noodzakelijk onderhoud.
Aanvullende informatie
Verdiep je verder in Is eczeem een schimmel met een aantal zorgvuldig geselecteerde links.
Het vermijden van triggers
Eczeem wordt vaak getriggerd door externe factoren die de reeds kwetsbare huid irriteren. Het identificeren en vermijden van deze triggers is essentieel voor het verminderen van opvlammingen van atopische dermatitis.
Denk hierbij aan:
Een effectieve aanpak van schimmelinfecties begint met het begrijpen van de oorzaken, symptomen en behandelingen van huidschimmel.
- Bepaalde wasmiddelen of zeepsoorten die de huid strippen van natuurlijke oliën.
- Extreme temperaturen, zowel hitte als koude, droge lucht.
- Stoffen die schuren, zoals ruwe wol. Kies liever voor zacht katoen.
- Stress. Jouw mentale welzijn heeft een directe impact op jouw huidconditie.
Door nauwkeurig bij te houden wanneer jouw huid reageert, krijg je meer controle over jouw aandoening.
De rol van ontstekingsremming
Omdat eczeem een ontstekingsreactie is, is het soms nodig om deze ontsteking actief te remmen. Hier komen medicamenteuze behandelingen om de hoek kijken, zoals topische corticosteroïden of nieuwere biologische middelen. Deze therapieën richten zich direct op het kalmeren van het overactieve immuunsysteem in de huid. Ze behandelen de onderliggende ontsteking, niet een schimmel.
Veelgestelde vragen over eczeem en schimmels
Is eczeem besmettelijk als het door een schimmel komt?
Nee, atopische dermatitis zelf is genetisch bepaald en niet besmettelijk. Echter, als je een secundaire schimmelinfectie op je eczeemplekken hebt, dan kan die infectie wél overdraagbaar zijn, net als elke andere schimmelinfectie op de huid.
Kan ik mijn eczeem behandelen met alleen antischimmelcrèmes?
Meestal niet effectief op lange termijn. Als jouw klachten primair door eczeem komen, zullen antischimmelcrèmes de ontsteking niet wegnemen. Ze helpen alleen als er aantoonbaar sprake is van een gist- of schimmelovergroei. Je arts kan dit vaststellen.
Hoe weet ik of ik een bacteriële of schimmelinfectie op mijn eczeem heb?
Een infectie gaat vaak gepaard met plotselinge verergering, meer vochtproductie, korstvorming, geelachtige afscheiding of koorts rond de plek. Dit zijn signalen dat je jouw behandelend arts moet raadplegen voor een juiste diagnose en gerichte behandeling.
